Image by Sabine van Erp from Pixabay
Zaćma to jedno z najczęściej diagnozowanych schorzeń narządu wzroku, dotykające głównie osoby po 60. roku życia, choć może pojawić się też u młodszych pacjentów. Polega na stopniowym mętnieniu soczewki oka, przez co widzenie staje się coraz bardziej niewyraźne, a codzienne funkcjonowanie — utrudnione. Jedyną metodą leczenia zaćmy, którą uznaje współczesna okulistyka, jest zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu zmętniałej soczewki i zastąpieniu jej sztuczną. Pacjenci w Polsce mają dostęp do tego świadczenia zarówno prywatnie, jak i w ramach refundacji NFZ — w tym również za granicą, w placówkach działających na terenie Unii Europejskiej. Poniżej znajdziesz informacje o tym, jak przebiega operacja zaćmy, ile trwa i co obejmuje opieka po zabiegu.
Zaćma rozwija się stopniowo. Na początku pacjent może zauważać jedynie lekkie zachmurzenie obrazu, zmniejszoną wrażliwość na kontrast lub trudności przy czytaniu w słabym oświetleniu. Z czasem objawy nasilają się, a korekcja okularowa przestaje przynosić poprawę widzenia. Na tym etapie lekarz okulista zwykle kwalifikuje pacjenta do zabiegu. Przed operacją zaćmy przeprowadzana jest szczegółowa diagnostyka okulistyczna. Obejmuje m.in. pomiar długości osiowej gałki ocznej, badanie rogówki, ocenę siatkówki i nerwu wzrokowego oraz dobór soczewki, która zostanie wszczepiona w miejsce zmętniałej. Wyniki tych badań są podstawą planowania całego zabiegu. Sam zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym, co oznacza, że pacjent jest przytomny, ale nie odczuwa bólu. Chirurg wykonuje niewielkie nacięcie w rogówce, przez które usuwa wnętrze zmętniałej soczewki metodą fakoemulsyfikacji, czyli rozbicia jej ultradźwiękami. Następnie do torebki soczewkowej wprowadzana jest sztuczna soczewka wewnątrzgałkowa. Cały zabieg trwa od kilkunastu do kilkudziesięciu minut. Leczenie zaćmy nie wymaga hospitalizacji. Po krótkim czasie obserwacji pacjent może wrócić do domu tego samego dnia, stąd często mówi się o trybie ambulatoryjnym lub tzw. chirurgii jednego dnia. Po zabiegu niezbędna jest opieka osoby towarzyszącej, ponieważ przez kilka godzin widzenie może być niewyraźne. Rekonwalescencja po operacji zaćmy przebiega indywidualnie. Przez kilka tygodni pacjent stosuje krople do oczu przepisane przez lekarza i unika niektórych aktywności, m.in. wysiłku fizycznego, kąpieli w basenach czy pocierania oka. Kontrole okulistyczne przeprowadzane są zwykle następnego dnia po zabiegu, a następnie w kolejnych tygodniach. Widzenie stabilizuje się stopniowo i u większości pacjentów poprawia się już w ciągu pierwszych dni.
Istotną kwestią jest dobór soczewki wewnątrzgałkowej. Dostępne są soczewki jednoogniskowe, które poprawiają widzenie do dali lub do bliży, oraz soczewki wieloogniskowe i toryczne, pozwalające na widzenie na różnych odległościach lub korygujące astygmatyzm. Wybór soczewki zależy od indywidualnych potrzeb pacjenta, jego stylu życia oraz stanu oczu. Koszt operacji zaćmy różni się w zależności od rodzaju zastosowanej soczewki — ta zmienna ma największy wpływ na cenę całości świadczenia. Poza zaćmą pierwotną, wynikającą z naturalnych zmian związanych z wiekiem lub innymi czynnikami, wyróżnia się także zaćmę wtórną, zwaną inaczej zmętnieniem torebki tylnej. Może ona pojawić się kilka miesięcy lub lat po zabiegu i objawia się podobnymi dolegliwościami — pogorszeniem ostrości widzenia, olśnieniem, trudnością w rozróżnianiu szczegółów. Leczenie zaćmy wtórnej nie wymaga ponownej operacji chirurgicznej. Przeprowadzane jest metodą laserową w warunkach ambulatoryjnych i trwa zaledwie kilka minut. Placówki OneDayClinic przeprowadzają zarówno zabiegi usunięcia zaćmy pierwotnej, jak i leczenie zaćmy wtórnej. Kliniki dysponują wyposażeniem diagnostycznym pozwalającym na precyzyjne zaplanowanie zabiegu, w tym aparatami do badania OCT, automatycznymi foroptrami oraz urządzeniami do pomiaru biometrii oka. Zabiegi wykonuje doświadczona kadra okulistów, a pacjent otrzymuje pełne wsparcie na każdym etapie — od pierwszej konsultacji przez sam zabieg aż po kontrole pooperacyjne.
Pacjenci ubezpieczeni w NFZ mają możliwość poddania się operacji zaćmy w innym kraju Unii Europejskiej i uzyskania refundacji poniesionych kosztów. Wynika to z przepisów unijnych dotyczących transgranicznej opieki zdrowotnej, które obowiązują we wszystkich państwach członkowskich. Podstawą prawną jest dyrektywa 2011/24/UE, wdrożona do polskiego prawa. Operacja zaćmy w Czechach cieszy się rosnącym zainteresowaniem wśród polskich pacjentów, przede wszystkim ze względu na krótki czas oczekiwania na zabieg. W publicznym systemie ochrony zdrowia w Polsce kolejki na ten rodzaj świadczenia bywają długie, nierzadko wynoszą kilkanaście miesięcy. Tymczasem organizując leczenie zaćmy za granicą w placówce współpracującej z NFZ, można skrócić ten czas do kilku tygodni. Procedura uzyskania refundacji jest ściśle określona. Pacjent musi uzyskać skierowanie od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, a przed zabiegiem zgromadzić dokumentację potwierdzającą wskazania medyczne. Następnie po zabiegu składa wniosek o refundację kosztów w NFZ. Fundusz zwraca kwotę odpowiadającą kosztowi, jaki poniósłby w polskim publicznym systemie ochrony zdrowia za identyczne świadczenie. Jeżeli cena zabiegu za granicą jest wyższa niż wysokość refundacji, różnicę pokrywa pacjent. Czeska Ostrawa jest popularnym kierunkiem dla polskich pacjentów szukających możliwości przeprowadzenia operacji zaćmy z refundacją NFZ. Miasto leży blisko granicy z Polską, co sprawia, że dojazd z południa i zachodu kraju nie zajmuje dużo czasu. W Ostrawie działa placówka sieci OneDayClinic, gdzie zabiegi usunięcia zaćmy wykonywane są przez polskojęzyczny personel medyczny, co eliminuje barierę językową. Formalności związane z organizacją leczenia za granicą obsługiwane są przez klinikę — pacjent otrzymuje wsparcie w zakresie uzyskania wymaganej dokumentacji.
Dla pacjentów decydujących się na operację zaćmy w Czechach istotne jest przygotowanie się do kilku wizyt. Pierwsza to konsultacja kwalifikacyjna i badania, które mogą odbyć się w placówce w Polsce. Druga to sam zabieg. Kolejne kontrole pooperacyjne przeprowadzane są zazwyczaj w Polsce, co eliminuje konieczność wielokrotnych wyjazdów za granicę. Warto zaznaczyć, że refundacja NFZ obejmuje wyłącznie standardową soczewkę jednoogniskową — ten sam rodzaj soczewki, który finansowany jest w Polsce w ramach świadczeń gwarantowanych. Jeśli pacjent chce zastosować soczewkę wieloogniskową lub toryczną, dopłaca do niej z własnych środków. Organizując leczenie zaćmy za granicą, pacjent powinien dokładnie zapoznać się z wymogami NFZ i zebrać kompletną dokumentację medyczną: skierowanie, wyniki badań przedoperacyjnych, dokumentację z przeprowadzonego zabiegu oraz faktury potwierdzające poniesione koszty. Złożenie wniosku o refundację odbywa się w oddziale NFZ właściwym dla miejsca zamieszkania pacjenta, a zwrot środków następuje po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku. Placówki działające w ramach sieci OneDayClinic, dysponujące doświadczeniem wynikającym z przeprowadzenia ponad 16 800 operacji, oferują kompleksową organizację całego procesu — od diagnostyki i kwalifikacji, przez sam zabieg, aż po obsługę formalności związanych z wnioskiem refundacyjnym. Dzięki temu pacjent nie musi samodzielnie koordynować wszystkich kroków związanych z transgranicznym leczeniem zaćmy.
