Jakie ryzyka niesie ze sobą tranzyt ścieków na duże odległości? Czego dotyczą europejskie trendy dotyczące odzysku wody? Co w wieloletniej perspektywie realnie wpływa na bezpieczeństwo dostaw wody i odbioru ścieków? Jakie zagrożenia środowiskowe niesie ze sobą obecna gospodarka ściekowa? Tym zagadnieniom m.in. zostało poświęcone spotkanie w dniu 7.04.2026 r., które dla radnych Rady Miejskiej w Żukowie zorganizowała Burmistrz Mariola Zmudzińska.

– W przypadku gospodarki ściekowej nad Gminą Żukowo wisi dziś realne i poważne ryzyko. Potwierdziła to awaria kolektora z 31 marca br., która była dla nas wyraźnym sygnałem ostrzegawczym. Pokazała, jak bardzo prawdopodobna jest awaria kolektorów tranzytu ścieków, i że nie zawsze jesteśmy w tym zagrożeniu niezależni.

Podczas spotkań z Gdańskimi Wodociągami i GIWK zapytaliśmy wprost o stan i możliwości systemu,z którego obecnie korzystamy. Nie otrzymaliśmy odpowiedzi na większość zadanych formalnie pytań, natomiast w konkluzji spotkania usłyszeliśmy, że docelowo Żukowo powinno posiadać własną oczyszczalnię ścieków.

Naszym obowiązkiem jest wspólne podjęcie dalszych kroków, które przybliżą nas do tej jakże istotnej decyzji, która zapewni mieszkańcom bezpieczeństwo na lata – zarówno w zakresie odbioru ścieków, jak i dalszego rozwoju gminy – powiedziała Burmistrz.

* * *

Spotkanie obejmowało dwa panele tematyczne:

System gospodarki ściekowej gminy Żukowo - ryzyka i kierunki zmian poprowadził Andrzej Osiński, ekspert branży, niezależny konsultant oraz rzeczoznawca.

Wieloletni Plan Rozwoju i Modernizacji Urządzeń Wodociągowych i Kanalizacyjnych 2024-2026 oraz Plany Inwestycyjne SKŻ 2026 poprowadził Adam Werbowy Prezes Zarządu Spółki Komunalnej Żukowo wraz z zespołem specjalistów SKŻ.

Pierwszy panel poświęcony był szczegółowej diagnozie obecnego systemu gospodarki ściekowej w Gminie Żukowo oraz identyfikacji kluczowych ryzyk związanych z jego funkcjonowaniem. Ekspert branży wodno-kanalizacyjnej Andrzej Osiński wskazał, że system oparty na tranzycie ścieków do Gdańska pracuje obecnie na granicy swojej wydolności hydraulicznej i technologicznej. Omówiono m.in. stan techniczny kolektora Morena, który – jako główny element systemu – jest infrastrukturą ponad 30-letnią, narażoną na korozję i degradację, a jednocześnie obsługuje większość strumienia ścieków z gminy.

W trakcie panelu zwrócono uwagę na brak rezerw przepustowości, zagrożenie korozją, wysoką wrażliwość systemu na opady i roztopy oraz konieczność ręcznego sterowania pracą pompowni w sytuacjach krytycznych. Podkreślono również ograniczony dostęp do danych dotyczących infrastruktury ze strony Gdańskiej, co utrudnia pełną ocenę ryzyk oraz planowanie rozwoju systemu.

Istotnym elementem dyskusji były także zagrożenia środowiskowe, w tym ryzyko wystąpienia awarii skutkującej zrzutem ścieków do cieków wodnych o wysokiej wartości przyrodniczej. Wskazano, że obecny model w każdym niemal elemencie systemu zwiększa podatność na sytuacje kryzysowe oraz generuje rosnące koszty eksploatacyjne. W kontekście kierunków zmian omówiono europejskie trendy związane z decentralizacją systemów, budową lokalnych oczyszczalni ścieków oraz wdrażaniem rozwiązań opartych na gospodarce o obiegu zamkniętym, w tym odzysku wody i surowców.

Drugi panel był skoncentrowany na priorytetach poprawy stanu infrastruktury wodociągowo-kanalizacyjnej w gminie, zawartych w propozycjach planów inwestycyjnych Spółki Komunalnej Żukowo sp. z o.o. Prezes Zarządu Adam Werbowy wraz z zespołem przedstawił podstawowe dane opisujące skalę systemu, w tym długość sieci, liczbę przyłączy oraz wybrane wskaźniki poziomu eksploatacji. Zwrócono uwagę na dynamiczny wzrost liczby mieszkańców oraz rosnące obciążenie infrastruktury.W 2026 roku odnotowano istotny wzrost awaryjności w stosunku do roku poprzedniego.

Omówiono także kluczowe wyzwania stojące przed systemem, takie jak niewystarczająca wydajność istniejących stacji uzdatniania wody, zły stan techniczny części sieci, rosnące koszty energii oraz konieczność dalszej rozbudowy kanalizacji na terenach dotychczas nieskanalizowanych. Przedstawiono zakres realizowanych oraz planowanych inwestycji, w tym zadania w ramach programów FEnIKS, modernizacje przepompowni oraz rozbudowę sieci wodociągowej i kanalizacyjnej.

Podkreślono, że realizacja wieloletniego planu rozwoju i modernizacji infrastruktury ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia stabilności dostaw wody, bezpieczeństwa sanitarnego oraz dalszego rozwoju gminy, jednak wymaga utrzymania równowagi finansowej systemu oraz konsekwentnej realizacji przyjętych kierunków inwestycyjnych.

Do tej diagnozy odniósł się również Prezes Zarządu Spółki Komunalnej Żukowo sp. z o.o. Adam Werbowy, który podkreślił, że kierunek związany z budową lokalnej oczyszczalni ścieków będzie poprzedzony koncepcją budowy modelu finansowego. Dodatkowo wskazał, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie generalnie nie stoi na przeszkodzie realizacji tego typu inwestycji, jednak dla dalszego pozyskiwania potwierdzeń niezbędna jest zgoda Rady na wydatkowanie środków w tym kierunku.

Prezes poinformował, że Spółka wraz z zespołem przeanalizowała możliwe lokalizacje i wskazała teren potencjalnie odpowiedni pod realizację inwestycji – na granicy Żukowa, Pępowa i Leźna. Propozycja została przedstawiona radnym jako element dalszej dyskusji o kierunkach rozwoju systemu.

W trakcie prezentacji omówiono także bieżące działania Spółki, w tym porządkowanie dokumentacji technicznej oraz intensyfikację prac związanych z eksploatacją i diagnostyką infrastruktury. Przedstawiono również informacje dotyczące pozyskanych środków z programu FEnIKS oraz przygotowanych i złożonych wniosków inwestycyjnych.

Istotną częścią wystąpienia były bieżące wyzwania związane z funkcjonowaniem sieci wodociągowej, w tym ograniczona wydajność części stacji uzdatniania wody oraz stan techniczny infrastruktury. Wskazano kierunki działań obejmujące m.in. budowę nowych stacji uzdatniania wody w Żukowie, Barniewicach, Małkowie i Przyjaźni, przebudowę SUW w Baninie, Leźnie, Niestępowie i Skrzeszewie oraz sukcesywną wymianę sieci.

Zespół Spółki zaprezentował również zakres zadań już zrealizowanych, będących w trakcie realizacji oraz planowanych do wykonania w kolejnych latach, w ramach wieloletniego planu rozwoju i modernizacji.

Debata miała charakter merytoryczny i spotkała się z wyraźną reakcją uczestników. Radni aktywnie brali udział w dyskusji, dopytując m.in. o koszty oraz możliwe źródła finansowania inwestycji związanej z budową oczyszczalni ścieków. Poruszano także kwestie zasadności proponowanych kierunków działań oraz długofalowego zabezpieczenia gminy w zakresie dostaw wody, odbioru ścieków i kontroli ich jakości.

Podkreślono konieczność rzetelnej analizy kosztów, możliwych źródeł dofinansowania oraz długofalowych skutków proponowanych rozwiązań. Burmistrz poinformowała, że skieruje do radnych pismo z prośbą o zajęcie stanowiska i podjęcie decyzji kierunkowej w sprawie dalszego rozwoju systemu wodno-kanalizacyjnego, w tym budowy oczyszczalni ścieków oraz nowych stacji uzdatniania wody.