Uproszczenie definicji mobbingu, wzrost najniższego zadośćuczynienia za jego stosowanie oraz zobowiązanie pracodawców do określenia reguł, procedur i częstotliwości przeciwdziałania mobbingowi - zakłada nowelizacja Kodeksu pracy, którą w piątek uchwalił Sejm.

"Sprawy o mobbing w miejscu pracy zaczynają coraz bardziej obnażać źle skonstruowany system runku pracy, zarówno w przestrzeni prywatnego biznesu, jak i w samorządzie terytorialnym, gdzie niestety mobbingowanie pracowników stało się codziennością. Ludzie boją się ujawniać prawdę i dlatego mamy do czynienia tylko ze znikomym procentem spraw, które trafiają do sądów. Wierzę jednak, że to się zmieni, że prawodawca wreszcie rzeczywiście zajmie się uregulowaniem procedur. Zmiany ustawowe i owszem, ale to początek drogi. mamy przecież również w Chojnicach przypadki, które winny być rozpatrywane przez sąd pod względem mobbingu. Na przykład moim zdaniem celowa niedawanie podwyżek jest także formą mobbingu, którą pracodawca stosuje." - podkreśla Marzenna Osowicka, radna miasta Chojnice.

* * *

Pracownicy w sądach dochodzą zadośćuczynień za rozstrój zdrowia i odszkodowań za rozwiązanie umowy o pracę z powodu mobbingu.

W 2025 r. w sądach rejonowych były 692 sprawy o mobbing, w tym 447 zgłoszonych przez kobiety – wynika z danych Ministerstwa Sprawiedliwości. W tym samym roku 35 spraw o roszczenia uwzględniono w całości lub części. Natomiast w sumie 225 spraw oddalono, zwrócono, odrzucono, umorzono lub załatwiono w inny sposób. 432 przesunięto do rozstrzygnięcia na kolejny okres.

W sądach okręgowych w ubiegłym roku były 262 sprawy, w tym 146 zgłoszonych przez kobiety. Dziewięć roszczeń uwzględniono w całości lub części.

Spraw, które pracownicy zgłosili do sądów w związku z mobbingiem, z roku na rok przybywa. W 2011 r. w sądach rejonowych było ich 535 (23 roszczenia uwzględniono w całości lub w części), a w sądach okręgowych – 112. Trend wzrostu wyhamował w latach 2020-2021, czyli podczas pandemii COVID-19, jednak w kolejnych latach spraw o odszkodowanie lub zadośćuczynienie w związku z mobbingiem znów zaczęło przybywać.

Dr hab. Monika Gładoch, prof. UKSW, powiedziała PAP, że w sprawach sądowych o mobbing największym problemem jest udowodnienie bezprawności zachowań. Podkreśliła, że kluczowe są zeznania świadków, a pracownicy wycofują się z zeznań, albo nie pamiętają konkretnych sytuacji i mówią ogólnikami.

– Opisanie złej atmosfery w pracy to zdecydowanie za mało. Dowód musi dotyczyć konkretnej osoby, która wniosła pozew i domaga się odszkodowania lub zadośćuczynienia – powiedziała Gładoch. Według prawniczki świadkowie boją się mówić lub wypierają sytuacje przemocowe, których byli świadkami. – Mam też wrażenie, że po pewnym czasie przyzwyczajają się do nienormalnych zachowań i uważają je za normalne – dodała.

Niewielka liczba spraw, w których udaje się uzyskać odszkodowanie lub zadośćuczynienie w sądach, według Gładoch wynika z niezwykle trudnych kwestii dowodowych w takim procesie, a jak zaznaczyła, ciężar dowodu spoczywa na osobie, która chce uzyskać pieniądze na naprawienie szkody.

– Pełnomocnik takiej osoby nie może powoływać się na ogólniki. W sprawach o mobbing musi być konkretny dowód dla tej konkretnej osoby – podkreśliła. Innymi słowy, nie wystarczy udowodnienie, że atmosfera w pracy była zła i wszyscy się bali, ale że konkretne zachowanie dotyczyło właśnie mnie.

Gładoch powiedziała, że sądy w sprawach dotyczących mobbingu co prawda uznają nagrania wykonane z ukrycia, bez wiedzy nagrywanego, ale proces nie może opierać się tylko na nich.

– Muszą być dowody, które potwierdzają, że nagranie nie jest manipulacją. Poza tym, bez kontekstu można zachowanie na nagraniu uznać za mieszczące się w normie, dlatego konieczne są zeznania świadków – zaznaczyła.

Podkreśliła, że zmiana definicji mobbingu nie wpłynie na to, że będzie go łatwiej udowodnić w sądzie (zmianę definicji mobbingu zakłada uchwalona w piątek przez Sejm nowelizacja Kodeksu pracy – PAP). Uważa, że realną, przełomową zmianą byłoby, gdyby sprawy o mobbing nie były przydzielane sędziom losowo, jak obecnie. Według prawniczki rozwiązaniem mogłoby być utworzenie specjalnych komórek w wydziałach pracy sądów, które zajmowałyby się mobbingiem, molestowaniem, molestowaniem seksualnym i dyskryminacją. – Reforma nie może polegać tylko na wyrywkowych zmianach w przepisach – podkreśliła.

W badaniu CBOS z maja 2024 r. co ósmy pracownik (13 proc.) powiedział, że w ciągu ostatnich pięciu lat poczuł się szykanowany przez swojego przełożonego. Odsetek ten zmniejszył się w porównaniu do 2014 r. (17 proc.). Z badania wynika, że szykany ze strony przełożonego deklarują częściej kobiety niż mężczyźni (16 proc. wobec 11 proc. w 2024 r.). Najczęściej mówią o nich młodsi pracownicy (18 proc. w wieku 18-34 lata), mieszkańcy największych miast (27 proc.), absolwenci wyższych uczelni (17 proc.), osoby mniej zadowolone z warunków materialnych swoich gospodarstw domowych (18 proc. wśród oceniających je średnio lub źle), kadra kierownicza i specjaliści z wyższym wykształceniem (16 proc.) oraz pracownicy administracyjno-biurowi (15 proc.).

W 2024 r. 8 proc. badanych zadeklarowało, że doświadczyło szykan ze strony współpracowników. Najczęściej byli to mieszkańcy największych miast (11 proc.), pracownicy sektora publicznego (16 proc.) i pracujący w większych firmach zatrudniających 50 osób lub więcej (10-13 proc. w zależności od kategorii). (PAP)

kno/ wm/ pś/ bst/ ktl/ joz/ dafa/

foto jcomp / magnific.com