Pracownicy Wydziału Edukacji Urzędu Miasta Gdyni przeprowadzają kontrole w niesamorządowych placówkach oświatowych. Samorządowi zależy na uszczelnieniu systemu i procesów pozyskiwania dotacji, które obecnie funkcjonują w mieście.

Proces kontroli rozpoczął się jesienią 2024 roku, od tego momentu przeprowadzono pięć kontroli dotacyjnych oraz 17 kontroli frekwencyjnych. Dotychczas w roku szkolnym 2025/2026 działania objęły trzy placówki, natomiast w całym 2026 roku Gdynia przeprowadzi kontrolę w łącznie 22 niesamorządowych placówkach oświatowych. Wszystko po to, aby mieć pewność, że otrzymywane przez nie dotacje, realnie przekładają się na potrzeby uczących się tam osób. Kontrole będą dotyczyły frekwencji oraz dotacji pobranych za rok 2024. 

To istotny element nadzoru w trosce o publiczne środki

Na terenie miasta funkcjonuje obecnie 117 niesamorządowych placówek oświatowych, z czego 113 placówek otrzymuje dotacje z budżetu miasta.

Kontrola prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji oświatowych stanowi istotny element nadzoru nad gospodarowaniem środkami publicznymi przez jednostki samorządu terytorialnego –  mówi Aleksandra Kosiorek, prezydent Gdyni. – Proces ten ma charakter wieloetapowy, wymaga szczegółowej analizy dokumentacji i często jest czasochłonny, jednak jego celem jest zapewnienie prawidłowego i transparentnego wykorzystania środków publicznych.

Od września ubiegłego roku w Wydziale Edukacji pracuje specjalista ds. kontroli jednostek niesamorządowych. Ponadto zadania kontrolne realizuje inspektor wydziału, któremu zmieniono zakres obowiązków, umożliwiając prowadzenie kontroli w placówkach niepublicznych.

Czynności kontrolne w zakresie prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji oświatowych trwają w Gdyni od 2024 roku, w latach 2024-2026 przeprowadzono kontrole, które wykazały nieprawidłowości w zakresie pobrania dotacji nienależnej oraz jej wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem na łączną kwotę 390 709,53 zł. Jednocześnie prowadzona jest kontrola będąca na etapie sporządzania protokołu, w ramach której kwota pobrania dotacji nienależnej szacowana jest na około 1,2 mln zł. Po wielu latach kontrole w niesamorządowych placówkach oświatowych wróciły, w 2024 roku zastaliśmy sytuację, w której ten obszar w ogóle nie był monitorowany. W całej Polsce samorządy mierzą się obecnie z wyzwaniem monitorowania tych środków. Oczywiście kontrole będą prowadzone w sposób ciągły, niedawno w Związku Miast Polskich problem monitowaliśmy m.in. Ministerstwu Edukacji Narodowej, żeby sposób kontrolowania placówek niepublicznych dookreślić. Obecnie rozważamy rozwinięcie komórki ds. kontroli – zaznacza Oktawia Gorzeńska, wiceprezydentka Gdyni.

Nieprawidłowości stwierdzone w toku przeprowadzonych kontroli dotyczyły w szczególności:

• pobrania dotacji nienależnie,
• pobrania dotacji w nadmiernej wysokości,
• wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem.

Mogą one wynikać m.in. z nieprawidłowości w dokumentacji stanowiącej podstawę naliczenia dotacji lub z wydatkowania środków niezgodnie z katalogiem wydatków dopuszczonych przepisami.

Miasto wystawiło protokół pokontrolny, na podstawie którego placówki powinny zwrócić te środki, natomiast mogą one odwołać się od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Spodziewamy się, że te sprawy trafią do sądu, natomiast patrząc na to, co obecnie dzieje się w całej Polsce, warto te środki monitorować, bo powoduje to samokontrole tego systemu – podkreśla Oktawia Gorzeńska.

Gdynia dotuje niesamorządową oświatę

Do 28 lutego 2026 r. niesamorządowym placówkom oświatowym wypłacono łącznie 28 910 753,20 zł, w tym:

• 23 107 162,32 zł dla placówek niepublicznych,
• 5 803 590,88 zł dla placówek publicznych niesamorządowych.

W projekcie budżetu miasta na 2026 r. na wypłatę dotacji dla niesamorządowych placówek oświatowych zaplanowano łącznie 163 084 617 zł (przed aktualizacjami), w tym:

• 130 799 498 zł dla placówek niepublicznych,
• 32 285 119 zł dla placówek publicznych niesamorządowych.