Podstawę czynności sołtysa w zakresie doręczania decyzji w sprawie podatku od nieruchomości stanowi wprost regulacja zawarta w art. 144 § 4 Ordynacji podatkowej – wynika z wyjaśnień Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku. Oznacza to, że gmina nie ma obowiązku zawierania z sołtysem oddzielnej umowy w tym zakresie.

- Każde dodatkowe pieniądze wypływające z budżetu gminy budzą wątpliwości, więc nie ma czemu się dziwić, kiedy pojawiają się pytania dotyczące oddzielnych umów. W każdym razie przekazywanie decyzji o podatku od nieruchomości jest istotnym elementem funkcjonowania samorządu. Sprawując mandat radnego dostrzegam wiele spraw, które wymagają naprawy. I to na poziomie kraju. Wadliwe prawo szkodzi przede wszystkim mieszkańcom, którzy bardzo często stoją na straconej pozycji w zderzeniu z aparatem prawnym władz. Dlatego również kwestie związane z przekazywaniem decyzji o podatku od nieruchomości powinny być jasno określone i uregulowane prawem - podkreśla Jerzy Terechów, radny gminy Czarne w powiecie człuchowskim.

O wyjaśnienia w sprawie zasadności zawierania umów zleceń z sołtysami zwrócił się do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku wójt gminy Krokowa. Chodziło o sposób sformalizowania czynności sołtysów w zakresie doręczania przez nich decyzji w sprawie podatku od nieruchomości.

Jak wskazała RIO w Gdańsku przepisy ustawowe nie rozstrzygają wątpliwości dotyczących dopuszczalności zawierania umów zleceń z sołtysami, natomiast kluczowe jest orzecznictwo sądowoadministracyjne, w którym jednoznacznie akcentuje się, że „podstawę dokonywania czynności doręczeniowych przez sołtysa (w ww. zakresie przedmiotowym) stanowi wprost regulacja zawarta w art. 144 § 4 Ordynacji podatkowej”.

„Zawarcie ewentualnej umowy zlecenia można traktować jako potwierdzenie zadań wykonywanych przez doręczyciela (sołtysa) realizowanych na podstawie stosunku administracyjno-prawnego” – wskazała RIO. 

W wyjaśnieniach przywołano m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 maja 2018 r. (sygn. akt II OSK 542/18), w którym wskazano, że: „umowa zlecenia nie kreowała obowiązku wykonywania pracy na rzecz organu wykonawczego gminy, bowiem jej przedmiotem było wyłącznie wykonywanie ustawowych zadań sołtysa. (....) Nie jest to stosunek zobowiązaniowy prawa pracy, którego treść kształtują zgodne oświadczenia woli jego stron, lecz stosunek publicznoprawny pomiędzy organem podatkowym, a sołtysem z których jeden powierza drugiemu wykonywanie określonych czynności zdefiniowanych ustawowo. (...) Podstawą prawną umowy publicznoprawnej jest przepis rangi ustawowej określający zakres zadań publicznych do realizacji przez podmiot o takim charakterze (np. art. 144 § 4 Ordynacji podatkowej). O wykluczeniu formy umowy cywilnoprawnej świadczy fakt, że zawarta umowa nie dotyczy sfery zewnętrznej wykonywania działalności administracji publicznej, tj. podmiotem obowiązku jest sołtys pozostający w sferze stosunków zależności organizacyjnej w zakresie pełnionych obowiązków podatkowych”. 

Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 22 listopada 2017 r. (sygn. akt: III SA/Wr 705/17) orzekł, że: „Podstawę prawną dla tej czynności i źródło stosownego upoważnienia stanowi wprost regulacja zawarta w art. 144 § 4 Ordynacji podatkowej. Na mocy tej regulacji, pomiędzy sołtysem a Burmistrzem nawiązał się stosunek administracyjno-prawny, który jest skuteczny, bez konieczności zawarcia odrębnej umowy. Bez względu zatem na to, czy przepis art. 144 § 4 Ordynacji podatkowej, wymaga imiennego upoważnienia dla sołtysa do dokonywania czynności materialno-technicznej, którą jest doręczenie, czy też takie uprawnienie wynika bezpośrednio z tego przepisu, w świetle powyższej regulacji, zawarta przez sołtysa z Burmistrzem umowa zlecenia ma charakter wyłącznie techniczny. Ustala ona jedynie techniczne zasady wykonywania funkcji doręczyciela. Co najwyżej, stanowi ona wyrażoną przez sołtysa zgodę na przyjęcie obowiązków doręczyciela”.

RIO w Gdańsku wskazała również, że możliwość uregulowania kwestii ponoszenia przez sołtysa kosztów związanych z doręczaniem decyzji podatkowych istnieje w ramach instytucji diety, o której mowa w art. 37b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Na podstawie tego przepisu rada gminy przy ustalaniu wysokości i zasad przyznawania diet dla sołtysów oraz zwrotu kosztów podróży służbowych może uwzględnić również wynagradzanie sołtysów za czynności związane z doręczaniem do podatników decyzji wymiarowych.

Zgodnie z art. 144 §4 Ordynacji podatkowej w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w §1a, gdy organem podatkowym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, pisma może doręczać sołtys, za pokwitowaniem. Natomiast z §1a wynika, że organ podatkowy doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu podatkowego albo w siedzibie organu podatkowego. 

mr/