Uroczystości co roku organizowane są przed Pomnikiem Walki i Męczeństwa na terenie Muzeum Stutthof w Sztutowie. Dotychczas uczestniczyli w nich byli więźniowie obozu.

„Od wielu lat zdawaliśmy sobie sprawę, że kiedyś ten moment może nadejść. Sam pamiętam wiele uroczystości z przeszłości, kiedy specjalnymi autobusami i prywatnymi samochodami przyjeżdżały do Sztutowa setki starszych kobiet i mężczyzn oznaczonych charakterystycznymi pasiastymi chustami. Dziś najstarsi z nich, bardzo już nieliczni, mają około 100 lat i niestety fizycznie nie mogą być z nami. Ostatni czynni z nich to nieletni więzieni w obozach lub osoby urodzone już w niewoli za drutami” – przekazał p.o. dyrektora Muzeum Stutthof dr hab. Marcin Owsiński.

Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady KL Stutthof działał przez 2077 dni. Był pierwszym i najdłużej funkcjonującym obozem tego typu na terenie współczesnej Polski. Powstał 2 września 1939 r. w pobliżu miejscowości, która obecnie nosi nazwę Sztutowo, a przed II wojną światową należała do Wolnego Miasta Gdańska.

Początkowo obóz przeznaczony był dla Polaków z Pomorza. Od 1942 r. trafiali tam także Polacy z innych regionów kraju, w tym uczestnicy Powstania Warszawskiego, a także Żydzi oraz więźniowie innych narodowości, m.in. Rosjanie, Norwegowie i Węgrzy.

Z czasem KL Stutthof rozrósł się do ponad 120 hektarów i objął liczne podobozy. W styczniu 1945 r. Niemcy rozpoczęli pieszą ewakuację około połowy spośród 24 tys. więźniów przebywających wówczas w obozie. Około 2 tys. osób uciekło w trakcie marszu. Mróz i braki żywności sprawiły, że kolejne 2 tys. więźniów zmarło po drodze, a ponad drugie tyle – wkrótce po dotarciu do miejsc tymczasowego zakwaterowania.

Pod koniec kwietnia teren obozu zajęły tysiące uciekających ze wschodu niemieckich cywilów oraz resztki oddziałów Wehrmachtu pozostających na Mierzei Wiślanej. W nocy z 8 na 9 maja niemieckie jednostki wojskowe skapitulowały.

W latach 1939–1945 do KL Stutthof trafiło około 110 tys. więźniów. Liczbę ofiar obozu szacuje się na 65 tys.

Muzeum Stutthof w Sztutowie powstało w 1962 r. z inicjatywy byłych więźniów. Placówka działa na 20-hektarowym fragmencie dawnego obozu, gdzie zachowała się część zabudowy tzw. starego obozu, w tym komora gazowa, komendantura z garażami oraz teren dawnych ogrodów warzywnych i szklarni. Na terenie muzeum znajdują się również zrekonstruowane krematoria oraz fragmenty tzw. nowego obozu i obozu żydowskiego.

Sobotnie uroczystości rozpoczną się o godz. 11. (PAP)

pm/ miś/