Zamknij

Jak zmniejszenie masy ciała przy otyłości wpływa na ciśnienie i serce

Artykuł sponsorowany
08:57, 17.11.2026
Jak zmniejszenie masy ciała przy otyłości wpływa na ciśnienie i serce pexels.com Licencja: https://www.pexels.com/photo-license/

Według NFZ nadciśnienie tętnicze ma w Polsce blisko 11 milionów dorosłych, a choroba przez lata może nie dawać żadnych objawów (1). Osoby z otyłością chorują na nie częściej, bo nadmiar tkanki tłuszczowej sam podnosi ciśnienie (2, 3). Utrata nawet kilku kilogramów może je obniżyć, a niższe ciśnienie wiąże się z mniejszym ryzykiem zawału i udaru (3, 4).

Dlaczego nadmiar kilogramów podnosi ciśnienie

Autorzy amerykańskiego przeglądu badań z 2015 roku uznają nadmierny przyrost masy ciała za jedną z głównych przyczyn nadciśnienia pierwotnego, czyli takiego, które nie wynika z innej choroby. Szczególną rolę odgrywa tłuszcz trzewny, czyli ten, który odkłada się w brzuchu wokół narządów wewnętrznych (2, 3). Przy otyłości nerki zatrzymują więcej sodu, a żeby wydalić jego nadmiar, potrzebują wyższego ciśnienia. Jedną z przyczyn jest tłuszcz odkładający się w nerkach i wokół nich, który je uciska. Ciśnienie podnoszą też hormony, których organizm wytwarza wtedy więcej, i większe pobudzenie tej części układu nerwowego, która działa niezależnie od woli. Gdy otyłość trwa latami i dochodzi do uszkodzenia narządów, zwłaszcza nerek, ciśnienie trudniej obniżyć i często potrzeba kilku leków (2).

Dlatego ciśnienie sprawdza się już na początku leczenia otyłości. Od konsultacji lekarskiej przez wideo zaczyna się leczenie otyłości w Naszym Gabinecie w Gdańsku. Przed tą konsultacją pacjent robi badania krwi, a w domu sprawdza wagę, obwód talii i ciśnienie. Konsultacje odbywają się online, więc nie trzeba na nie dojeżdżać, także z mniejszych miejscowości Kaszub, Żuław czy Powiśla. Jeśli lekarz uzna, że pacjenta trzeba zbadać na miejscu, ustala, gdzie i jak pilnie to zrobić.

Jak bardzo utrata masy ciała może obniżyć ciśnienie

Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) z 2024 roku podają, że po utracie średnio 5 kg ciśnienie skurczowe, czyli górna wartość z pomiaru, spadało średnio o 4,4 mmHg, a rozkurczowe, czyli dolna, o 3,6 mmHg (3). NFZ podaje w uproszczeniu, że każdy utracony kilogram obniża ciśnienie skurczowe i rozkurczowe o około 1 mmHg (1). To orientacyjne średnie z badań, a nie prognoza dla konkretnej osoby.

Według ESC korzyści przynosi już umiarkowane chudnięcie, o 5–10 proc. masy ciała, czyli u osoby ważącej 100 kg o 5–10 kg. Gdy niższą wagę uda się utrzymać, ciśnienie oraz poziom cukru i tłuszczów we krwi mogą się poprawić, a ryzyko przedwczesnego zgonu zmaleć. Autorzy wytycznych zaznaczają jednak, że chorym z nadciśnieniem trudno utrzymać korzyści z odchudzania przez lata i wciąż nie wiadomo dokładnie, jak duże one są. Osobom w średnim wieku ESC wskazuje też cel, który wydaje się osiągalny: przestać przybierać na wadze, żeby ciśnienie nie rosło w kolejnych latach. Ciśnienie spada jeszcze bardziej, gdy ktoś oprócz chudnięcia więcej się rusza, je mniej soli i przechodzi na dietę DASH (3). Opiera się ona na warzywach, owocach, produktach pełnoziarnistych i niskotłuszczowym nabiale, a ogranicza tłuszcze nasycone, cukry i sól (1).

Co niższe ciśnienie oznacza dla serca i mózgu

W 2016 roku badacze z Oksfordu przeanalizowali 123 badania leczenia obniżającego ciśnienie, w których wzięło udział ponad 613 tys. osób. Każde 10 mmHg mniej w ciśnieniu skurczowym zmniejszało ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak zawał czy udar, o 20 proc., a ryzyko udaru i niewydolności serca o ponad jedną czwartą (4). Są to względne zmniejszenia ryzyka w porównaniu z grupą kontrolną, a nie spadki o tyle punktów procentowych. Badania dotyczyły leczenia obniżającego ciśnienie, a nie odchudzania, więc nie wynika z nich, o ile konkretna liczba kilogramów zmniejsza ryzyko zawału czy udaru.

Amerykańscy badacze sprawdzili w badaniu Look AHEAD, czy intensywny program zmiany diety i aktywności fizycznej, nastawiony na chudnięcie, zmniejsza ryzyko zawałów, udarów i zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych. Wzięło w nim udział 5145 dorosłych z cukrzycą typu 2 i nadwagą lub otyłością, których losowo podzielono na dwie grupy. Uczestnicy programu po roku ważyli średnio o 8,6 proc. mniej niż na początku. Osoby z drugiej grupy brały udział w zajęciach edukacyjnych i otrzymywały wsparcie w leczeniu cukrzycy, a w tym czasie schudły o 0,7 proc. Po pierwszym roku uczestnicy programu mieli większą niż grupa kontrolna poprawę kondycji i większości wskaźników ryzyka chorób serca, w tym ciśnienia (5).

Po prawie dziesięciu latach obserwacji w grupie objętej programem 403 osoby zmarły z przyczyn sercowo-naczyniowych, przeszły zawał lub udar albo trafiły do szpitala z powodu dławicy piersiowej, czyli bólu w klatce piersiowej wywołanego niedokrwieniem serca. W grupie kontrolnej takich osób było 418. Nie wykazano więc, żeby program zmniejszał ryzyko tych zdarzeń (5). Uczestnicy mieli cukrzycę typu 2, dlatego tego wyniku nie można odnosić do wszystkich chorych na otyłość.

Jak mierzyć ciśnienie w domu, żeby wynik był wiarygodny

Wytyczne ESC opisują, jak mierzyć ciśnienie w domu (3):

  • używać aparatu naramiennego o potwierdzonej dokładności;
  • przez 30 minut przed pomiarem nie ćwiczyć, nie palić i nie pić kawy ani innych napojów z kofeiną, a w razie potrzeby wcześniej skorzystać z toalety;
  • usiąść na 5 minut, z plecami opartymi i nieskrzyżowanymi nogami, rękę podeprzeć, a mankiet w rozmiarze dopasowanym do ramienia założyć na wysokości serca, na gołe ramię, bez podwijania rękawa;
  • mierzyć rano, przed śniadaniem i lekami, ale nie zaraz po przebudzeniu, oraz wieczorem, codziennie o tych samych porach;
  • za każdym razem wykonać dwa pomiary w odstępie 1–2 minut;
  • pomiary powtarzać przez co najmniej 3, a najlepiej 7 dni, a na koniec obliczyć średnią ze wszystkich wyników.

Nadciśnienie rozpoznaje się, gdy średnia z pomiarów domowych wynosi co najmniej 135 mmHg dla ciśnienia skurczowego lub co najmniej 85 mmHg dla rozkurczowego. Wystarczy, że jedna z tych wartości osiągnie próg. W gabinecie progiem jest 140 mmHg skurczowego lub 90 mmHg rozkurczowego. Ciśnienia poniżej 120 mmHg skurczowego i zarazem poniżej 70 mmHg rozkurczowego ESC nie uznaje za podwyższone. Wyniki wyższe, ale poniżej progu nadciśnienia, nazywa podwyższonymi (3). Indywidualny cel leczenia ustala lekarz, a zapisane wyniki pomogą mu ocenić leczenie. Gdy ciśnienie spada razem z wagą, zmianę leczenia także ustala lekarz. Nie należy samodzielnie zmniejszać dawek ani odstawiać leków na nadciśnienie.

Jeśli kolejne pomiary pokazują co najmniej 180 mmHg skurczowego lub 110 mmHg rozkurczowego, trzeba pilnie skontaktować się z lekarzem i nie czekać na średnią z kilku dni (3). Nagły ból lub ucisk w klatce piersiowej, nagła duszność, omdlenie, nagły, bardzo silny ból głowy albo nagłe zaburzenia widzenia mogą oznaczać powikłanie nadciśnienia, na przykład zawał lub udar (1). Udar mogą też zapowiadać nagłe zaburzenia mowy, opadnięcie kącika ust albo osłabienie jednej strony ciała. Przy takich objawach nie należy czekać, aż się nasilą, ani mierzyć ciśnienia, tylko od razu wezwać pogotowie.

Źródła

  1. Narodowy Fundusz Zdrowia. Nadciśnienie – choroba, której nie czujesz. Komunikat Centrali NFZ, 2025 (aktualizacja 2026). https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/nadcisnienie-choroba-ktorej-nie-czujesz,8779.html
  2. Hall JE, do Carmo JM, da Silva AA i wsp. Obesity-induced hypertension: interaction of neurohumoral and renal mechanisms. Circulation Research, 2015; 116: 991–1006. PMID 25767285. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25767285/
  3. McEvoy JW, McCarthy CP, Bruno RM i wsp. 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension. European Heart Journal, 2024; 45: 3912–4018. PMID 39210715. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39210715/
  4. Ettehad D, Emdin CA, Kiran A i wsp. Blood pressure lowering for prevention of cardiovascular disease and death: a systematic review and meta-analysis. Lancet, 2016; 387: 957–967. PMID 26724178. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26724178/
  5. Look AHEAD Research Group. Cardiovascular effects of intensive lifestyle intervention in type 2 diabetes. New England Journal of Medicine, 2013; 369: 145–154. PMID 23796131. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23796131/
(Artykuł sponsorowany)
Nie przegap żadnego newsa, zaobserwuj nas na
GOOGLE NEWS
facebookFacebook
twitter
wykopWykop
0%