Pamiętamy! Uroczystości w Lesie Piaśnickim

Pierwsza niedziela października to od lat dzień, w którym odbywają się uroczystości w Lesie Piaśnickim upamiętniające niemiecki mord na polskiej ludności Kaszub i Pomorza. Ta symboliczna data ma być przypomnieniem tego, co rozpoczęło się na jesieni 1939 roku, kiedy to niemiecki okupant w lesie pod Wejherowem przystąpił do rozstrzeliwania mieszkańców przede wszystkim Gdyni, Gdańska i powiatów: morskiego, kartuskiego, kościerskiego.

„Tragedia II wojny światowej jest nadal mocno wyryta w pamięci mieszkańców Pomorza i Kaszub. Zbrodnia, której dokonano w Piaśnicy nie może być zapomniana, tak samo jak te, których niemiecki okupant między innymi dopuścił się w Szpęgawsku, Kaliskach k/Kartuz, Mniszku, Lesie Pińczata obok Włocławka czy na Polach Igielskich koło Chojnic. Las Piaśnicki stał się symbolem – miejscem, o którym przez lata oficjalnie milczano. Dziś początek października to czas, w którym na zaproszenie ks. Daniela Nowaka, kustosza Sanktuarium Piaśnickiego przybywamy z różnych części województwa pomorskiego, by uczcić pomordowanych, by pamiętać, by pamięć przekazać następnym pokoleniom. Dlatego uroczysta Msza Święta odprawiana na Ołtarzu Piaśnickim ma nie tylko wymiar religijny, ale również historyczny i patriotyczny. Obecność w tym dniu w Lesie Piaśnickim to także moment, w którym oddajemy się zadumie i refleksji – tym bardziej teraz, kiedy za naszą wschodnią granicą trwa wojna.” - podkreśliła Mariola Zmudzińska, Burmistrz Gminy Żukowo, która uczestniczyła w uroczystościach.

Uroczystości tradycyjnie rozpoczęto programem artystycznym, którą przygotowali i przedstawili uczniowie Szkoła Podstawowa nr 2 w Bolszewie, nadając wydarzeniu szczególny, pełen zadumy wymiar. Tu warto zauważyć, że ta część zakończyła się VII Pieśnią Piaśnickiej Mszy Żałobnej "Pamięć" (Sanctus), której premiera odbyła się w 2019 roku. Autorem słów jest Mariusz Sieraczkiewicz, kompozytorem Karol Krefta z Chwaszczyna, a połączonymi chórami dyrygowała Magdalena Stenka. Współinicjatorem tego muzycznego dzieła jest Ks. kanonik Piotr Gruba, proboszcz Parafii św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza w Chwaszczynie, a w gronie połączonych chórów przewodziły Strzelenka z Tuchomia i Elishama z Chwaszczyna.

::addons{"type":"youtube","url":"https://www.youtube.com/watch?v=fISNkyQn1mc"}

Zgromadzonych w Lesie Piaśnickim przywitał Wójt Gminy Wejherowo Przemysław Kiedrowski. W swoim przemówieniu podkreślił, jak niezwykle ważna jest obecność młodzieży podczas takich uroczystości. To właśnie młode pokolenie jest gwarantem zachowania pamięci o Ofiarach Piaśnicy i przekazywania prawdy historycznej kolejnym pokoleniom.

Uroczystościom towarzyszyła ceremonia wojskowa, podczas której odbył się Apel Pamięci oraz oddano salwę honorową, będące wyrazem hołdu i szacunku dla pomordowanych. Na znak pokoju w niebo wzbiły się gołębie. Nastąpiło również podniesienie flagi Polski, w czasie którego zgromadzeni odśpiewali „Mazurek Dąbrowskiego”.

W wydarzeniu uczestniczyli parlamentarzyści (m.in. poseł Rafał Siemaszko i senator Kazimierz Kleina), przedstawiciele samorządów (m.in. Krzysztof Hildebrandt – prezydent Wejherowa, Arkadiusz Kraszkiewicza – z-ca prezydenta Wejherowa, Jakub Ubych – wiceprzewodniczący Rady Miasta Gdyni, Anna Szpajer – radna Gdyni, Rafał Geremek – wiceprezydent Gdyni), leśnicy, reprezentanci służb mundurowych, organizacji samorządowych i placówek oświatowych oraz harcerze.

Mszy Świętej przewodniczył biskup Wiesław Szlachetka.

Po uroczystości Stowarzyszenie Rodzina Piaśnicka wyróżniło Medalami Piaśnickimi Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie Oddział w Wejherowie, panią Katarzyna Błędzka - nauczycielka ze Szkoła Podstawowa nr 2 w Bolszewie oraz panią Krystynę Klawikowską - sołtys Kniewa.

Ofiary zbrodni piaśnickiej

W Lasach Piaśnickich zamordowano przedstawicieli polskiej elity politycznej, społeczno-gospodarczej i kulturalnej z Pomorza Gdańskiego. Zginęły tam również osoby przywożone transportem kolejowym z terenów III Rzeszy. Były wśród nich osoby z chorobami psychicznymi oraz Polacy i prawdopodobnie Czesi – członkowie mniejszości narodowych na terenie Niemiec – uznani przez władze III Rzeszy za przeciwników ideologii nazistowskiej.

Egzekucje odbywały się w ramach akcji pod kryptonimem „Intelligenzaktion” oraz „operacji Tannenberg”. Zbrodniczym celem tych akcji była eksterminacja polskiej warstwy przywódczej. Niemcy zaliczali do elit m.in.: osoby duchowne, wyższych urzędników, nauczycieli, lekarzy, kupców, przedsiębiorców, właścicieli ziemskich, osoby z wyższym i średnim wykształceniem. Za przedstawicieli warstwy przywódczej uważano również członków partii politycznych oraz stowarzyszeń krzewiących polskość. Wśród nich były takie organizacje jak Polski Związek Zachodni, Towarzystwo byłych Powstańców i Wojaków, Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” czy Kurkowe Bractwo Strzeleckie.

Ofiary były rozstrzeliwane przez żołnierzy niemieckich jednostek specjalnych. Najpierw, najczęściej w nocy, mieszkający w okolicy niemieccy rolnicy wynajmowani byli do kopania grobów. Następnie przywożono ofiary. Pięć lub sześć osób ustawiano w pozycji klęczącej lub stojącej w pobliżu wykopanych grobów. Ofiary ginęły od strzału w tył głowy, oddawanego z odległości około metra. Kilkaset metrów od miejsca egzekucji reszta więźniów oczekiwała na śmierć, wśród strzałów i krzyków zabijanych. Relacje świadków, wyniki ekshumacji i oględziny miejsca zbrodni potwierdzają, że niemieccy sprawcy również dobijali rannych kolbami karabinów, a także roztrzaskiwali główki dzieci o pnie drzew.

Miejscem zarządzania działaniami związanymi ze zbrodnią piaśnicką stała się zbudowana w 1926 r. willa doktora Franciszka Panka – lekarza powiatowego i działacza społecznego. W zajętym przez Niemców domu i ogrodzie gromadzono zimową odzież i przedmioty należące do ofiar.

Obecnie we wnętrzach willi rodziny Panków funkcjonuje Muzeum Piaśnickie, otwarte dla zwiedzających w sierpniu 2023 roku.

(źródło: muzeumpiasnickie.pl)