Gruchała: ustawa o systemach sztucznej inteligencji zaczęła obowiązywać

Ustawa o systemach sztucznej inteligencji, która wdraża w Polsce unijny AI Act, wchodzi w życie zasadniczo 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, czyli 11 sierpnia.

Zaczynają obowiązywać m.in przepisy, które stanowią, że Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI) zostaje organem nadzoru rynku AI w Polsce. Będzie ona niezależnym podmiotem, obsługiwanym od strony organizacyjnej przez Ministerstwo Cyfryzacji. Jej pracami będzie kierował przewodniczący, powoływany przez Sejm za zgodą Senatu na pięć lat.

"Sztuczna inteligencja w systemie prawnym kraju stała się faktem. Jest wykorzystywana praktycznie w każdej dziedzinie życia. Dlatego nieodzownym było powołanie ciała, które by nadzorowało jej stosowanie. Są przestrzenie, w których mogą powstać szare strefy. I to stanowi poważne zagrożenie używania AI. Musimy mieć świadomość, że korporacje mogą stosować tricki marketingowe z użycie AI. Konieczne jest również zbudowania odpowiedniej komunikacji z mieszkańcami. Może bowiem okazać się, że samorządy zechcą sztuczną inteligencją stosować w relacjach z petentami. Moim zdaniem to przestrzeń, w której należy unikać "rozmów" z wygenerowanych przedstawicielem urzędu. Sprawa może również dotyczyć projektów uchwał, a to już jest przekazywanie kompetencji "maszynie". Na razie jesteśmy na etapie zachłyśnięcia... Mam jednak nadzieję, że AI nie zacznie przejmować obszarów, które z racji naturalnych powinny być na zawsze "ludzkie", żywe." - podkreśla Michał Gruchała z Chojnickiego Dialogu.

Zgodnie z nowymi przepisami, przewodniczący KRiBSI ma zostać powołany w ciągu dwóch miesięcy od wejścia ustawy w życie, czyli w październiku br. W ciągu trzech miesięcy, czyli w listopadzie, ma natomiast zostać powołana cała Komisja. W jej skład wchodzić będą dwaj zastępcy przewodniczącego oraz Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej, a także przedstawiciele Komisji Nadzoru Finansowego i Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

Według ustawy do zadań KRiBSI będzie należeć m.in. nadzorowanie przestrzegania AI Actu i ustawy o systemach sztucznej inteligencji, przeciwdziałanie zagrożeniom związanym z AI, wspieranie innowacji, działalność edukacyjna, współpraca z innymi państwami i instytucjami UE. Komisja ma również tworzyć tzw. piaskownice regulacyjne, które pozwalają firmom na testowanie innowacyjnych rozwiązań AI w kontrolowanych i bezpiecznych warunkach.

Przepisy, które wchodzą w życie we wtorek przewidują, że przy Komisji ma działać organ opiniodawczo–doradczy - Społeczna Rada do spraw Sztucznej Inteligencji, która ma liczyć od 9 do 15 członków. 11 sierpnia zaczynają też obowiązywać przepisy dot. piaskownic regulacyjnych.

Ponadto, wchodzą w życie przepisy, które stanowią, że minister cyfryzacji będzie mógł udzielać wsparcia finansowego z budżetu i środków unijnych na badania naukowe i prace rozwojowe dotyczące AI. Ma on też być organem, który będzie udzielał notyfikacji jednostkom oceniającym zgodność systemów AI z unijnymi procedurami. Sprawy akredytacji jednostek mają być powierzone Polskiemu Centrum Akredytacji.

Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę o systemach sztucznej inteligencji 24 lipca; wchodzi ona w życie w trzech etapach. 28 lipca wszedł w życie przepis pozwalający ministrowi cyfryzacji rozpocząć organizacyjne przygotowania do uruchomienia Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. 11 sierpnia wchodzi w życie zasadnicza część ustawy. Zaczynają obowiązywać przepisy określające skład, zadania, czy sposób wyboru przewodniczącego KRiBSI, a także określające zasady działania Społecznej Rady ds. AI. Obowiązywać zaczynają również przepisy o jednostkach notyfikowanych, piaskownicach regulacyjnych i wsparciu innowacji przez ministra cyfryzacji.

Natomiast 28 października wchodzą w życie przepisy dot. nadzoru i egzekwowania prawa przez KRiBSI, czyli uprawnienia Komisji dotyczące m.in. prowadzenia kontroli i postępowań, wydawania decyzji i opinii indywidualnych, czy nakładania kar. W praktyce Komisja zacznie działać najwcześniej w listopadzie.

Unijny Akt o sztucznej inteligencji (AI Act) wszedł w życie 1 sierpnia 2024 r. z pewnymi wyjątkami. W lutym 2025 r. mocy nabrały przepisy dotyczące systemów AI, które są w UE zakazane. Do 2 sierpnia 2025 r. kraje członkowskie miały czas na powołanie organu nadzoru rynku. 2 sierpnia br. wszedł w życie m.in. obowiązek oznaczania treści wygenerowanych przez narzędzia AI. 2 grudnia 2027 r. zastosowanie będą mieć przepisy dot. systemów AI wysokiego ryzyka. Akt w pełni zacznie obowiązywać w 2028 roku. (PAP)

mbl/ pad/

foto geralt / pixabay.com